پولتها در سن 18-20 هفتگی شروع به تخمگذاری میکنند و حدود 35 هفتگی به پیک تولید میرسند که در این مرحله میزان تخمگذاری بیش از 90 درصد میباشد یعنی به ازای هر مرغ 9 تخم در 10 روز. پس از پیک، تولید تخم بهتدریج کاهش مییابد، میانگین تولید تخممرغ در نژاد لگهورن سفید تجاری حدود 265 عدد در سال است در حالی که مرغهای بومی از لحاظ تولید تخممرغ پتانسیل پایینتری دارند.
کاهش طول روز، بیماری، کرچی، تغذیه نامناسب و استرس از جمله عواملی هستند که بر تولید تخم اثر میگذارند، ولی در حالت ایدهآل هم تولید تخم کاهش یافته و در نهایت متوقف میگردد.
کاهش طول روز: از اوایل تابستان، روزها شروع به کوتاه شدن میکنند و مجددا از اوایل زمستان، طول روز بیشتر میشود. این تغییر در طول روز باعث تولک رفتن و قطع تخمگذاری میگردد که ممکن است چند ماه طول بکشد. برای جلوگیری از کاهش تولید بایستی از نور مصنوعی استفاده کرد و طول روز باید 14 تا 16 ساعت به ازای هر روز ثابت بماند. قطع نور حتی برای یک روز، میتواند اثر منفی بر تولید داشته باشد.
تولک رفتن: یک فرایند فیزیولوژیکی طبیعی است و امکان جایگزینی پرهای کهنه و بازسازی اویداکت را به حیوان میدهد. در دوره تولک، مرغ بیشتر انرژی خود را صرف رشد پرها کرده و تنها مقدار اندکی از آن را برای تولید تخم مصرف میکند. در تولکروی، پرها بهصورت ناحیهای نمیریزد و چنین حالتی نتیجه نوک زدن پرندگان به یکدیگر است.
کرچی: یک پدیده طبیعی است که مرغ روی تخمها نشسته و جوجهها تفریخ میشوند. در مرغ کرچ، تغییرات هورمونی موجب قطع تخمگذاری میگردد. برای کاهش کرچی، بایستی روزانه تخمها از لانه جمع شود. اگر مرغی مایل به ماندن طولانی در لانه باشد باید بیرون آورده شود تا رفتار کرچی پایان یافته و مرغ به تولید تخم برگردد.
سلامت گله: در برخی موارد، کاهش تولید تخم از اولین نشانههای بروز مشکل است. سایر علائم شامل کسلی، عدم فعالیت، سرفه، بیحالی و در نهایت مرگ میباشد. برخی مرگ و میرها، طبیعی است ولی اگر تعداد زیادی پرنده علائم مشابهی نشان دهند بایستی از آزمایشگاههای تشخیصی کمک گرفت.
سن: تولید تخم در مرغها سرانجام قطع میشود. معمولا مرغها 2-3 سال به تولید ادامه میدهند تا اینکه شروع به کاهش تولید نموده و نهایتا تخمگذاری متوقف میشود. مرغهای مسنتر تخممرغهای بزرگتر و یا تخم دو زرده میگذارند. اویداکت که فقط در هنگام گذاشتن تخم گشاد میشود ممکن است در سنین بالا به داخل تخم برنگردد و اویداکت گشاد شده در بیرون از بدن دیده شود که پرولاپس مجاری تخم نام دارد. بنابراین بهتر است این مرغها از گله حذف شوند.
تغذیه نامناسب: جیره غذایی برای حفظ حداکثر تولید تخممرغ اهمیت زیادی دارد. جیره غذایی جوجهها باید بر حسب نیاز آنها تنظیم شود. برای رسیدن به حداکثر تولید، خوراک باید بهصورت اختیاری بوده و پوسته صدف به میزان کافی در اختیار پرنده قرار گیرد. به هیچ عنوان از جیرههای آغازین یا رشد برای مرغهای تخمگذار استفاده نکنید چون باعث کاهش تولید میگردد.
استرس: تولید تخم در مرغها یک فعالیت تولیدمثلی است. وقتی مرغ در معرض استرس قرار میگیرد تخمگذاری متوقف میشود. حمل و نقل، دستکاری، حرارت بیش از حد، ایجاد وحشت و قطع خوراک و آب، تهویه ناکافی در سالنهای بسته از جمله عواملی هستند که تولید تخممرغ را تحت تاثیر قرار میدهند.


